Háskóli Íslands

Ávana- og fíkniefnamælingar

Ávana- og fíkniefnaleit í þvagi

Viðmiðunargildi fyrir greiningartíma ávana- og fíkniefna í þvagi  

Flokkur   Efni   Greiningartími í þvagi
(dagar)  
Amfetamín   Amfetamín   1-2  
MDMA   1-3  
Metamfetamín   1-3  
Metýlfenidat   1-2  
Kannabis1   Tetrahýdrókannabínólsýra   1-30  
Nýmyndaðir
kannabínóíðar (Spice2)  
Umbrotsefni nýmyndaðra
kannabínóíða  
1-3  
Kókaín   Kókaín / Benzóýlekgonin (kókaín umbr.)   1-3  
Róandi lyf og svefnlyf   Benzódíazepínsambönd   1-8 (langverkandi)
1-2 (stuttverkandi)
Zolpidem / Zopíklón   1-2  
Verkjalyf  / ópíöt   6-Mónóacetýlmorfín3 < 1  
Búprenorfín4 1-3  
Fentanýl   1-2  
Kódein   1-3  
Metadón   3-4  
Morfín   1-3  
Oxýkódón   1-4  
Tramadól   1-3  
Ýmis efni   Gabapentín   1-3  
Pregabalín   1-4  

1 Greingartími umbrotsefnis kannabis, tetrahýdrókannabínólsýru í þvagi:
                                          Neysla í eitt skipti í allt að 2 daga
                                          Neysla 3x í viku í allt að 2 vikur
                                          Neysla daglega, 2-4 vikur
                                          Mikil neysla í langan tíma, 4-6 vikur (jafnvel allt að 12 vikur)

2Nýmyndaðir kannabínóíðar er samheiti yfir meira en 250 smíðuð efni sem geta örvað kannabínóíðaviðtaka. Skimað er fyrir þeim efnum sem efnissýnadeild RLE sér í umferð á Íslandi og má því búast við breytingum í takt við það.
36-Mónóacetýlmorfín (6-MAM) er umbrotsefni heróins, það greinist skemur en sólarhring í þvagi. Morfín er einnig umbrotsefni heróins og greinist það lengur í þvagi. Ekki er unnt að segja til um ef eingöngu morfín greinist í þvagi hvort það stafi af heróin-, kódein- eða morfínneyslu.
4Búprenorfín og virkt umbrotsefni þess norbúprenorfín er bæði notað sem verkjalyf og einnig í blöndu með naloxoni til meðferðar á ópíatfíkn.

Greiningartími efna í þvagi er meðal annars háður helmingunartíma (t1/2) efna og styrk þeirra.

 

Brotthvarf efna úr líkamanum 

Brotthvarf (elimination) er samnefnari fyrir útskilnað (excretion) og umbrot (metabolism) efnis úr blóði. Þau geta skilist út:

  • Óbreytt.
  • Sem umbrotsefni1 (eitt eða fleiri).
  • Bæði óbreytt og sem umbrotsefni. 
     

1Umbrotsefni (metabolite) myndast við umbrot á efnasambandi í líkamanum. Umbrotsefni eru oftast minna virk og auðleysanlegri og þar með skiljast hraðar út með þvagi.

Greiningaraðferð LC-MS/MS

Leitað er að ávana- og fíkniefnun í þvagsýnum með vökvagreini tengdum massaskynjurum (LC-MS/MS), sem sértæk og nákvæm greining. Við greiningu efna er notast við rástíma á súlu, einkennandi massajónir fyrir efnið og jónahlutfall.
Staðlar og samanburðarsýni eru mæld samhliða.
Ætlunin er að ofangreind aðferð verði í stöðugri endurskoðun hjá Rannsóknastofunni (RLE) og spegli að mestu ávana- og fíkniefnanotkun á Íslandi.

Þú ert að nota: brimir.rhi.hi.is